สกรูจัดฟันคืออะไร

      มินิสกรู เป็นอุปกรณ์คล้ายน๊อตขนาดเล็ก ทำจากโลหะผสมไททาเนียมใช้ปักลงไปบนเหงือกที่ยึดกับกระดูกเบ้าฟัน เพื่อใช้เป็นหลักในการดึงฟัน สกรูเป็นอุปกรณ์ที่ค่อนข้างใหม่ในการรักษาทางทันตกรรมจัดฟัน มีงานวิจัยที่ถูกตีพิมพ์หลายชิ้นแสดงให้เห็นว่าการใช้สกรูสามารถเพิ่มความสำเร็จในการรักษาโดยเฉพาะในรายที่มีความยากซับซ้อน

iTopPlus125551497328

     ในสมัยก่อนก่อนที่จะมีการใช้สกรูนั้น คนไข้ที่มีฟันยื่นมากๆ จำเป็นต้องดึงฟันกรามไปด้านหลัง ซึ่งต้องใช้การผ่าตัดขากรรไกร หรือในเด็กอาจใช้วิธีที่ต้องอาศัยการร่วมมือจากคนไข้มากเช่นใช้เครื่องมือถอดได้ ใช้อุปกรณ์เสริมเพื่อเพิ่มหลักยึดจากกะโหลกศีรษะ โดยใช้อุปกรณ์ที่เรียกว่า “เฮดเกียร์” ( head gear ) ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่สร้างความยากลำบากให้กับเด็กมาก ทำให้เด็กมักไม่ให้ความร่วมมือในการรักษา ผลการรักษาจึงไม่ค่อยประสบผลสำเร็จ

iTopPlus297460145549

iTopPlus801191775428

       ในคนไข้ที่มีการถอนฟันกรามน้อยหรือฟันหลังเขี้ยว การเคลื่อนฟันปิดช่องว่างโดยทั่วไปจะใช้ฟันกรามใหญ่ ที่อยู่ด้านในเป็นหลักในการดึงฟันหน้าเข้าไป แต่การใช้ฟันกรามเป็นหลักนั้นจะใช้เวลานานเพราะต้องเคลื่อนฟันเขี้ยวเข้าไปก่อน ซึ่งระยะเวลาในการเคลื่อนฟันเขี้ยวก็
ประมาณ 6-12 เดือน และอาจมีปัญหาฟันหลักเคลื่อนมาด้านหน้า ทำให้การแก้ฟันยื่นได้ผลไม่ค่อยดี

      การนำสกรูมาใช้เป็นหลักแทนฟันกราม หรือเป็นหลักแทนการใช้ เฮดเกียร์ จึงเป็นที่นิยมในการปัจจุบัน จากการสำรวจทันตแพทย์จัดฟันในสหรัฐอเมริกา พบว่า 70-90 % เคยใช้สกรูรักษาคนไข้มาก่อน (2008 Survey of AAO members on miniscrew usage. J Clin Orthod. 2008,42(9):513–8.) และในประเทศไทยเองการใช้สกรูมาช่วยในการจัดฟันก็เริ่มเป็นที่นิยมขึ้นเรื่อยๆ

iTopPlus939112092438

เคสที่มักใช้สกรูร่วมในการจัดฟัน

1. คนไข้ที่มีฟันยื่นมาก ต้องการหลักดึงฟันที่แข็งแรง (Maximum anchorage)
      คนไข้ที่มีฟันยื่นมาก ต้องดึงฟันหน้าเข้าไปให้มากที่สุดโดยฟันหลักต้องไม่เคลื่อนที่เลยการใช้สกรูเป็นหลักในการดึงฟันเข้าไป จะให้ผลลัพธ์ที่แน่นอนและประหยัดเวลา 6-12 เดือน

iTopPlus775871641943



2. คนไข้ที่ต้องถอยฟันกรามไปด้านหลัง (Molar Distalization)
       เมื่อก่อนต้องใช้เฮดเกียร์ ที่มีความยุ่งยากต้องอาศัยความร่วมมือจากคนไข้มาก แต่ปัจจุบันใช้สกรูช่วยทำให้คนไข้รู้สึกสบายขึ้นทำให้การรักษาประสบความสำเร็จมากขึ้น

iTopPlus1288641391775

iTopPlus643736430075

3. ฟันสบเปิด สาเหตุจากกะโหลกศีรษะ
      คนไข้ที่มีฟันสบเปิดเกิดจากลักษณะของกะโหลกศีรษะ (Skelelal open bite ) คนไข้จะมีใบหน้ายาวฟันหน้าสบไม่ลง กัดไม่ได้ ในสมัยก่อนต้องใช้วิธีผ่าตัดเท่านั้น แต่ปัจจุบันจะใช้สกรูกดฟันกรามลงทำให้ใบหน้าที่ยาวสั้นลง ซึ่งได้ผลดีในคนไข้มีฟันบนยื่นร่วมด้วย (Skeletal class
II open bite) ส่วนในคนไข้ที่มีขากรรไกรล่างยื่นร่วมกับการสบเปิด (Skeletal class III open bite)ควรใช้การผ่าตัดขากรรไกร

iTopPlus808875222095

4. ถอนฟันไปก่อนจัดฟัน

       คนที่ถอนฟันไปจะทำให้ฟันข้างเคียงและฟันคู่สบเคลื่อนที่ทำให้ฟันย้อย ฟันล้มเอียง ฟันเคลื่อนการสบฟันผิดปกติมากขึ้น จำเป็นต้องใช้สกรูช่วยในการจัดฟัน

iTopPlus381739527057

5.ฟันล่างคร่อมฟันบน
     ฟันล่างคร่อมฟันบน จะใช้วิธีถอนหรือผ่าฟันคุดล่าง แล้วใช้สกรูดึงฟันล่างเข้าไปร่วมกับการให้ฟันบนออกมาด้านหน้า ในคนไข้ที่มีฟันล่างคร่อมฟันบนที่มีสาเหตุจากฟัน การรักษาจะให้ผลดี รูปหน้าจะเปลี่ยนในทางที่ดีขึ้น แต่ในคนไข้ที่ฟันล่างคร่อมบนสาเหตุจากกะโหลกศีรษะการใช้วิธีนี้จะแก้ไขได้เฉพาะฟันคือ ทำให้ฟันล่างหายคร่อมได้ แต่รูปหน้ามักจะไม่เปลี่ยนมากคนไข้ที่ต้องการแก้ไขรูปหน้าที่มีคางยื่น จำเป็นต้องผ่าตัดขากรรไกรร่วมกับการจัดฟัน
iTopPlus974251379140

6. คนไข้ที่จำเป็นต้องเคลื่อนฟันกรามมาด้านหน้า (Molar Mesialization)
       คนไข้ที่ถอนฟันไปก่อนการจัดฟัน อาจมีความจำเป็นต้องเคลื่อนฟันหลังมาปิดช่อง หรือคนที่รูปหน้าดีอยู่แล้วแต่มีการถอนฟันเพื่อแก้ฟันซ้อน เมื่อแก้ฟันซ้อนแล้วยังมีช่องว่างเหลืออยู่ก็จำเป็นต้องเคลื่อนฟันหลังมาปิดช่องว่างแทนที่จะเคลื่อนฟันหน้าเข้าไปเพื่อไม่ให้ใบหน้าสูญเสียความสวยงาม ก็ต้องมีการใช้สกรูช่วยดึงฟันกรามมาด้านหน้า

iTopPlus1355239118529

iTopPlus619429188456

7. คนไข้ที่ต้องใช้การเคลื่อนฟันแต่ละด้านไม่เท่ากัน (Asymmetrical tooth movement )
       มีหลายกรณีที่การดึงฟันใช้การเคลื่อนที่ของฟันแต่ละด้านไม่เท่ากัน เช่น คนไข้ที่มีกึ่งกลางฟันบนล่างไม่อยู่แนวเดียวกัน หรือไม่ตรงกึ่งกลางใบหน้า (Midline Deviation) บางด้านต้องการให้ฟันหลักเคลื่อน บางด้านไม่ต้องการให้ฟันหลักเคลื่อน บางด้านต้องการถอยฟันหลักไปด้านหลัง ซึ่งเคสลักษณะนี้จะมีความยุ่งยากต้องมีการออกแรงและกำหนดตำแหน่งการใส่สกรูให้ได้การดึงฟันตามแรงและทิศทางตามต้องการ

iTopPlus1417252793114

iTopPlus893944720524

8. คนไข้ที่ต้องการเคลื่อนฟันแนว แก้ม-ลิ้น (Bucco - lingual)
       คนไข้ที่ฟันกรามล่างสบคร่อมฟันกรามบน (Posterior crossbite) หรือคนไข้ที่ ฟันกรามบนสบคร่อมฟันกรามล่างมากเกินไป (Scissors bite) สามารถใช้สกรูร่วมกับการเกี่ยวยาง

iTopPlus531668043737

iTopPlus1180379993230

9. คนไข้ที่มีฟันกรามไม่เหมาะสมที่จะใช้เป็นหลักในการดึงฟัน
       ฟันกรามที่มีรากฟันขนาดเล็ก ฟันกรามที่มีรอยโรคปริทันต์ ฟันกรามที่ไม่มีคู่สบ ฟันกรามที่เคยรักษารากฟันแต่รอยโรคยังไม่หายสนิท ฟันกรามที่มีวัสดุอุดใหญ่ใกล้โพรงประสาทฟัน ฯลฯ เราจะไม่ใช้ฟันกรามเหล่านั้นเป็นหลักเคลื่อนฟัน จะใช้สกรูเป็นหลักดึงฟัน ซึ่งสกรูจะช่วยไม่ให้ฟันกรามที่ไม่แข็งแรงรับแรงมากเกินไป เพราะฟันที่ไม่แข็งแรงถ้าต้องรับแรงมากเกินไปอาจมีผลทำให้ฟันนั้นมีอาการปวดได้
iTopPlus709019469185

ขั้นตอนการปักสกรู และการดูแลรักษา
            ก่อนปักสกรูทันตแพทย์จะดูตำแหน่งรากฟัน ตำแหน่งไซนัส จากฟิล์มเอ็กเรย์ จากนั้นก็จะใส่ยาชาปริมาณเล็กน้อย และก็ทำการไขสกรูลงไป ซึ่งคนไข้จะไม่รู้สึกเจ็บขณะปักสกรู จะรู้สึกกดเท่านั้น การปักสกรูส่วนมากในเวลาประมาณ ครึ่งนาที ต่อ 1 ตัวหลังจากปักไปแล้วคนไข้ส่วนมากจะไม่รู้สึกเจ็บ ดังนั้นจึงไม่ต้องกังวลเรื่องการเจ็บปวดทั้งขณะปักหรือหลังปัก เมื่อสกรูถูกใส่ไปแล้ว ต้องมีการดูแลรักษาความสะอาดให้ดี แนะนำให้ใช้น้ำยาบ้วนปากที่ทางคลินิกจ่ายให้และเมื่อแปรงฟันแล้วต้องแปรงบริเวณสกรูให้สะอาด และตรวจเช็คสกรูว่าอยู่แน่นดีหรือมีการโยกหรือไม่

            สกรูมีโอกาสโยกหรือเกิดการอักเสบได้ด้วยสาเหตุดังนี้ การดูแลความสะอาดช่องปากและสกรูไม่ดี เนื้อกระดูกที่ปักสกรูมีบางหรือน้อย กระดูกพรุน พื้นที่เหงือกที่ปักสกรูมีไม่เพียงพอสภาพร่างกายคนไข้ไม่แข็งแรง ล้วนเป็นสาเหตุให้สกรูโยกหรือเกิดการอักเสบ ซึ่งถ้าเกิดสกรูโยกหรือเกิดการอักเสบจำเป็นต้องเอาสกรูออกก่อน โดยทันตแพทย์จะเป็นคนเอาออกให้แล้วนำสกรูไปเข้าเครื่องอบเพื่อฆ่าเชื้อ และรอให้แผลที่ปักสกรูบริเวณเดิมหายก่อน ก็จะใส่สกรูเข้าไปอีกครั้ง

สรุป สกรูเป็นอุปกรณ์ที่มีความปลอดภัยสูง สามารถใช้ได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ราคาไม่แพงเป็นอุปกรณ์เสริมที่ช่วยเพิ่มความสำเร็จในการรักษาโดยเฉพาะเคสยุ่งยากซับซ้อน บางกรณีสามารถใช้แทนการผ่าตัดขากรรไกรได้ แต่ก็มีข้อห้ามในคนไข้บางกลุ่ม คือคนที่มีภาวะการเมตาบอลิซึมของกระดูกผิดปกติ เช่น คนที่สูบบุรี่หนักๆ คนสูงอายุที่มีภาวะกระดูกเสื่อม คนที่เป็นโรคกระดูกพรุน คนที่มีภาวะกระดูกเสื่อมจากการเป็นโรคไตวายเรื้อรัง คนที่เป็นโรคเกี่ยวกับต่อมพาราไทรอยด์ คนที่ได้รับการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ หรือได้รับยากลุ่มสเตรียรอยด์เป็นเวลานาน
     ถึงแม้ว่าสกรูเป็นอุปกรณ์ที่มีประโยชน์ แต่ก็ไม่จำเป็นว่าต้องใช้ทุกคน ทั้งนี้คนไข้ควรสอบถามทันตแพทย์ถึงความจำเป็นและประโยชน์ที่ได้จากการปักสกรูให้ชัดเจนในขั้นตอนวางแผนการรักษาเพื่อให้การปักสกรูเกิดประโยชน์และคุ้มค่าที่สุด

บทความโดย ทันตแพทย์ นิติกร นาคสุข